Hình như trong tháng 4/2012 vừa qua, báo chí đã nói khá nhiều về việc các ngân hàng đang đề xuất thu phí giao dịch trên máy ATM. Và người ta dự tính, nếu được phép, hằng năm số tiền “khủng” mà các ngân hàng “tham ăn” sẽ móc túi khách hàng có thể lên đến 2.000 tỉ đồng. Bạn thử tưởng tượng số tiền “khủng” này mà đem xây trường cho các vùng sâu vùng xa thì sẽ là bao?  Có thể lên đến 6.000 ngôi trường !!!. 

Người viết tức anh ách trong lòng, nên buộc lòng viết ra bài báo   nay, để giải tỏa nỗi lòng. 

Trước khi có máy ATM.

Khi bạn có mở một tài khoản vãng lai tại các ngân hàng, ở nước ngoài, thì thường bạn nhận được một cuốn chi phiếu (cheque – sec) cho phép bạn thực hiện những giao dịch thông thường trên tài khoản của bạn như rút tiền, chuyển ngân, trả tiền cho ai đó, thông qua tấm sec, và không phải trả một chi phí giao dịch nào cả. Trước khi có máy ATM, thì việc giao dịch này sẽ được thực hiện  tại quầy giao dịch tại ngân hàng thông qua một nhân viên thường được gọi là “teller”. Một giao dịch như thế thường qua 3 nhân viên: một teller (có thể có sẵn tiền tại bàn giao dịch của mình hoặc không) tiếp xúc với khách hàng, một nhân viên quỹ (để thu hoặc phát tiến), và một nhân viên nhập liệu đưa dữ liệu vào hệ thống thông tin tính kết số tài khoản của khách hàng. Khi số lượng giao dịch ngày càng tăng thì số lượng 3 loại nhân viên kể trên cũng tăng theo làm cho chi phí trực tiếp tăng lên, và rũi ro bị cướp ngân hàng cũng theo lên. Do đó, người ta mới chế ra máy ATM, tắt của từ Automatic Teller Machine (máy thu phát ngân tự động), để tự động hóa giao dịch kể trên, giảm đi chi phí nhân viên (khấu hao mặt bằng làm việc, bảo hiểm y tế, lương & giờ phụ trội, bảo hiểm thất nghiệp, tiến quỹ hưu bổng, v.v..).

            Sau khi có máy ATM

            Khi có máy ATM, bạn có thể mở một tài khoản ATM, và người ta sẽ phát cho bạn một tấm thẻ với mã số PIN. Bạn sử dụng thẻ này để giao dịch với máy ATM một cách nhanh chóng, tương tự  như với một nhân viên ngân hàng trước đây. Như vậy máy ATM có thể thay thế 3 nhân viên mà chúng tôi vừa kể trên. Do đó, những chi phí nhân viên trước đây khi chưa có máy ATM, có thể thay thế bởi chi phí khấu hao đầu tư các máy ATM, cũng như chi phí bảo dưỡng, tiền tiêu thụ điện và tiền thuê mặt bằng đặt máy ATM, và tiền bảo hiểm bị phá hoại hoặc ăn cắp thùng tiền.  Và theo tôi các chi phí này có thể là nhỏ hơn là chi phí làm bằng tay trước đây. Đây là chưa kể những lợi ích do máy ATM đem lại như: (1) thời gian hoạt động  là 24/24 giờ, gấp 3 lần thời gian hoạt động  của nhân viên; (2) việc xử lý các tài khoản là ngay tức khắc không như trước  phải xử lý theo lô (batch processing) trên mày điện toán vào ban đêm, nên số liệu kết toán rất kịp thời; (3) rũi ro cướp ngân hàng giảm đi nhiều, kéo theo việc giảm đi số nhân viên bảo vệ.            

            Với những giải thích vừa kể trên, thì theo bạn có nên cho phép thu phí ATM  hay không?  Bạn thử trả lời và gởi  đáp án về cho các ngân hàng và cho bộ Tài chính biết.

Dương Quang Thiện

Kỹ sư điện toán IBM